Archeolodzy o badaniach przy Grobie Pańskim

W sercu Jerozolimy, przy Grobie Pańskim, zakończył się niezwykły projekt archeologiczny, który połączył naukę z głęboką czcią dla chrześcijańskiej pamięci. Prof. Francesca Stasolla z Uniwersytetu La Sapienza w Rzymie, kierująca Katedrą Nauk Starożytnych, zaprezentowała książkę „Projekt Hagia Polis. Wykopaliska przy Grobie Świętym w Jerozolimie”, otwierającą serię publikacji podsumowujących odkrycia ponad 40 naukowców.

Wspólne dzieło trzech wspólnot

Badania zostały zlecone przez trzy główne wspólnoty sprawujące opiekę nad Grobem Pańskim: Prawosławny Patriarchat Jerozolimy, Kustodię Ziemi Świętej oraz Ormiański Patriarchat Jerozolimy. Jak podkreśla prof. Stasolla, „poszanowanie wszystkich liturgii było kamieniem węgielnym tych badań”. Możliwe było to dzięki „głębokiemu dzieleniu się” ze społecznościami zamieszkującymi Grobowiec Pański oraz wzajemnemu poszukiwaniu zrozumienia tak wyjątkowej rzeczywistości.

Lata pracy w Jerozolimie

Wykopaliska rozpoczęły się w maju 2022 roku, a zakończyły w październiku 2025 roku. Przez te lata zespół mieszkał i pracował w Jerozolimie niemal nieprzerwanie, a obecnie nadal przebywa w mieście, aby badać materiały i dokumentację w bibliotekach i archiwach. Prof. Stasolla wspomina, że grupa opuściła Jerozolimę miesiąc po ataku Hamasu na Izrael z 7 października 2023 roku. Dla badaczy, zwłaszcza tych młodszych, życie w mieście w ostatnich latach oznaczało konfrontację ze „złożoną rzeczywistością”, nie tylko zawodową, ale także „osobistą i ludzką”.

Odkrywanie głębi historii

Prof. Stasolla wskazuje na świadomość, która stopniowo rozwijała się dzięki badaniom: możliwość zobaczenia i zrekonstruowania długiego fragmentu historii Jerozolimy, od epoki żelaza do czasów współczesnych. „To właśnie ta czasowa głębia nadaje nowe miejsce Grobowi Pańskiemu w historii miasta” – zauważa archeolog. „Nie możemy myśleć o Jerozolimie bez długiej historii Grobu Pańskiego, ale nie możemy nawet myśleć o Grobie Pańskim jako o czymś innym niż wplecionym w historię Jerozolimy – mówi – ta nierozerwalna relacja jest jednym z najważniejszych i najbardziej fascynujących aspektów całego doświadczenia badawczego”.

Odpowiedzialność i publikacja

Z wymiarem naukowym wiąże się odpowiedzialność, która, jak mówi Stasolla, dotyczy samego sensu pracy archeologa. „Jako archeolodzy rekonstruujemy historię poprzez dowody materialne, ale zawsze mamy świadomość, że jest to historia zbiorowa i jako taka musi zostać przywrócona”. Podkreśla, że ta rekonstrukcja musi przybierać wiele form, od publikacji naukowej po popularyzację. Pierwszy tom jest wstępnym podsumowaniem wspólnego wysiłku. „Miałam zaszczyt i ciężar kierowania tymi wykopaliskami archeologicznymi – mówi badaczka – ale oczywiście reprezentuję bardzo liczny zespół archeologów, a także naukowców z innych dziedzin”. Podkreśla, że ta różnorodność umiejętności i doświadczeń odzwierciedla złożoność Grobu Pańskiego: miejsca, w którym badania archeologiczne stykają się z tysiącletnią historią, różnorodnymi społecznościami i żywą pamięcią chrześcijańską.

Niech to dzieło przypomina nam, jak ważne jest pielęgnowanie dziedzictwa wiary i odkrywanie korzeni naszej chrześcijańskiej tożsamości.