Nowe nazwy dla regionu Ziemi Świętej

Współczesny świat zmienia nazwy geograficzne, aby lepiej oddawać rzeczywistość i unikać perspektywy eurocentrycznej. Dotyczy to także regionu, w którym leży Ziemia Święta. Coraz częściej zamiast „Bliskiego Wschodu” mówi się o „Azji Zachodniej” i „Afryce Północnej”. To ważna zmiana, która ma wpływ na nasze postrzeganie miejsc świętych.

Dlaczego „Bliski Wschód” to przestarzałe określenie?

Terminy takie jak „Bliski Wschód” czy „Środkowy Wschód” wywodzą się z europejskiej geografii i sugerują, że Europa jest centrum świata. Określenia te były używane w czasach kolonialnych, gdy mocarstwa europejskie patrzyły na ten region z góry. Dziś wiele organizacji międzynarodowych, w tym ONZ, odchodzi od tych nazw na rzecz bardziej neutralnych, takich jak „Azja Zachodnia” i „Afryka Północna”. Skrót SWANA (South-West Asia / North Africa) zyskuje popularność jako określenie obszaru od Maroka po Iran i dalej, aż po republiki Azji Centralnej.

Region o wyjątkowej historii i kulturze

Obszar ten obejmuje około dwudziestu krajów, od Atlantyku po Ocean Indyjski, z Morzem Śródziemnym, Morzem Czerwonym i Zatoką Perską. W jego sercu leży Ziemia Święta – miejsce, które dla chrześcijan, żydów i muzułmanów jest szczególnie ważne. Choć dominuje tu islam (w odmianach sunnickiej i szyickiej), to właśnie tutaj mają swoje korzenie judaizm, chrześcijaństwo, zoroastryzm i wiara bahaicka. Dlatego określenia takie jak „świat muzułmański” czy „świat arabski” nie oddają pełni obrazu tego regionu.

Zmiany nazw na świecie

W ostatnich dekadach wiele państw zmieniło swoje nazwy, aby lepiej odzwierciedlały ich tożsamość. Przykłady to Zimbabwe, Myanmar, Burkina Faso, Sri Lanka czy Eswatini. Podobnie jak z map zniknęły już takie określenia jak „Indochiny” czy „Indie Zachodnie”, tak i „Bliski Wschód” może wkrótce odejść do lamusa. W języku arabskim najczęściej używa się wyrażenia „asz-Szark al-Awsat”, czyli „Bliski Wschód”, ale w debatach akademickich i politycznych coraz częściej pojawia się „Azja Zachodnia” jako wybór dekolonialny. Inne terminy, jak „Ojczyzna Arabska”, podkreślają więzy językowe i kulturowe, ale wykluczają takie kraje jak Izrael, Iran czy Turcję oraz mniejszości etniczne, np. Kurdów, Berberów, Ormian czy Asyryjczyków.

Dyskusja trwa

W języku angielskim debata na ten temat jest bardziej zaawansowana niż w innych językach. Francuski, hiszpański czy mandaryński nadal używają określeń odpowiadających „Bliskiemu Wschodowi”, choć z perspektywy Chin Jerozolima leży na zachodzie. Mimo to dyskusje trwają, a zmiany nazw są częścią szerszego procesu dekolonizacji myślenia o geografii.

Dla nas, katolików, ważne jest, aby pamiętać, że Ziemia Święta to nie tylko miejsce na mapie, ale przestrzeń święta, w której Bóg objawił się człowiekowi. Niezależnie od tego, jaką nazwę wybierzemy dla tego regionu, jego duchowe znaczenie pozostaje niezmienne.